Hareketsizlik, idrar yolu enfeksiyonları, obezite ve özellikle fast food tarzı beslenme, idrar yolunda taş oluşumuna zemin hazırlıyor. Gülhane Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Selahattin Bedir, Türkiye'de taş görülme sıklığının %15 olduğunu söylüyor.
Taş nasıl oluşur?
Böbrek taşları, idrardaki mineral veya asit tuzlarının kristalize olmasıyla oluşur. Çoğu taş idrar yaparken vücuttan atılır; bazıları içinse tedavi gerekebilir. Taşlar böbrekte, üreterde (idrar kanalı) ya da mesanede bulunabilir.
Türkiye neden bir "taş kuşağı"?
Görülme sıklığını belirleyen üç ana faktör var: genetik yatkınlık, ülkenin iklimi ve beslenme alışkanlıkları. Türkiye taş hastalığının sık görüldüğü ülkelerden. Erkekler kadınlardan yaklaşık 3 kat fazla taş oluşturuyor; ancak yaşam tarzı değişiklikleriyle bu fark azalıyor. En yüksek risk 30-50 yaş aralığında.
Beslenmede dikkat edilmesi gerekenler
Prof. Dr. Bedir'in altını çizdiği başlıklar:
- Günde 2,5-3 litre arası sıvı tüketmek ve gün içine yaymak
- Su ve süt gibi nötr pH'lı içecekleri tercih etmek
- Tuz tüketimini günde 3-5 gramla sınırlamak
- Bol sebze, lifli gıda ve meyve tüketmek
- Fazla et yerine avokado, karnabahar ve bezelye gibi bitkisel protein kaynaklarına yönelmek
- Aşırı çay, kahve, çikolata ve kuruyemiş tüketiminden kaçınmak
Taş düştüğünde ne yapmalı?
Kendiliğinden düşen ya da tedaviyle alınan taşlar mutlaka kimyasal analize gönderilmelidir; çünkü mineral yapısı bilindiğinde hem tedavi planlanabilir hem de yeniden taş oluşmaması için önlemler alınabilir. İdrar açık renkte olmalı; enfeksiyon belirtisinde bir üroloji uzmanına başvurmak önemli.