Astım, hava yolunun daralmasıyla nefes almayı güçleştiren ve ataklar halinde yaşam boyu süren bir hastalık. Yetişkinler arasında en çok kadınlarda görülüyor — ve bunun nedenleri ev içi maruziyetlerle yakından ilgili.
Yaş ve cinsiyet bağlantısı
ABD'de yapılan çok merkezli bir araştırmaya göre çocukluk çağında başlayan astımda erkekler, yetişkinlikte başlayan astımda ise kadınlar ağırlıkta. Türk Toraks Derneği Astım Alerji Çalışma Grubu Üyesi Doç. Dr. Leyla Pur Özyiğit, bu farkın altını çiziyor.
Ev kadınlarında risk neden yüksek?
Türk Toraks Derneği'nden Dr. Birsen Ocaklı'nın aktardığına göre kadınlar, erkeklerin 6 katı süreyi günlük ev ve bakım işlerine harcıyor.
- Temizlik malzemelerinin çoğunda petrol türevleri bulunuyor.
- Bu ürünlere yoğun maruz kalmak, hava yolu hastalıkları ve özellikle astım riskini artırıyor.
- Türk Toraks Derneği'nin çok merkezli çalışmasında ev kadınlarında astım riski belirgin biçimde yüksek bulundu.
Biyokütle yakıt: kırsalın görünmez tehdidi
Gelişmiş ülkelerde terk edilmiş olsa da Türkiye'de, özellikle kırsalda, geleneksel tandırlarda odun, gübre ve ekin artıkları hâlâ yaygın olarak kullanılıyor.
- Biyokütle yakıtların ortalama günlük partikül madde (PM) üretimi 300-5000 μg/m³.
- Dünya Sağlık Örgütü'nün eşik değeri (50 μg/m³) ile karşılaştırıldığında bu rakamlar çok yüksek.
- Kadınlar ve küçük çocuklar bu duman maruziyeti açısından riskli grupta yer alıyor.
- Maruziyet, KOAH ve akciğer kanserleri için de risk yaratıyor.
Çalışma koşulları ve solunum sağlığı
TÜİK verilerine göre Türkiye'de çalışan kadınların %47,7'si hizmet sektöründe, %37'si tarımda, %15,3'ü sanayide. Mevsimlik tarım işçisi kadınların mesaisi sabah erkenden gece yarısına kadar uzayabiliyor.
Sağlıksız çalışma koşulları öncelikle hava yolu hastalıkları olmak üzere çeşitli akciğer sorunlarına yol açıyor.
Metropollerde plaza çalışanlarında görülen "hasta bina sendromu" da daha çok kadın çalışanları etkiliyor.